ป้องกันรอยดำและ PIH หลังเลเซอร์: คู่มือ 2025

การเกิดรอยดำหลังเลเซอร์หรือ post inflammatory hyperpigmentation เกิดจากการอักเสบกระตุ้นการสร้างเมลานินมากขึ้น ซึ่งพบได้ในทุกสีผิวแต่เสี่ยงสูงในผิวโทนเอเชีย ฟิตซ์แพทริกชนิด III ถึง V การป้องกันเริ่มตั้งแต่ก่อนทำเลเซอร์ไปจนถึงการดูแลหลังทำอย่างรัดกุม คู่มือ 2025: ทุกสิ่งที่คุณต้องรู้เกี่ยวกับการฟื้นฟูผิวด้วยเลเซอร์ มุ่งให้ข้อมูลที่นำไปใช้ได้จริงสำหรับผู้อ่านในประเทศไทย โดยคำนึงถึงสภาพอากาศร้อนชื้นและการสัมผัสแสงแดดตลอดปี

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้นและไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพที่มีคุณวุฒิเพื่อคำแนะนำและการรักษาที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล

คู่มือ 2025: ทุกสิ่งที่ควรรู้ก่อนทำเลเซอร์

การประเมินความเสี่ยงเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญ แจ้งแพทย์เรื่องประวัติเมลาสมา รอยดำง่าย แพ้ง่าย เริมบริเวณปาก ยาและสกินแคร์ที่ใช้อยู่ รวมถึงการทำทรีตเมนต์ที่ผ่านมา หลีกเลี่ยงการตากแดดจัดหรือทำผิวแทนอย่างน้อย 2 ถึง 4 สัปดาห์ก่อนทำ และใช้กันแดดสม่ำเสมอ เลือกสูตรป้องกัน UVA และ UVB ครอบคลุม ค่า SPF 50 ขึ้นไป และค่า PA ระดับสูง

ในผู้ที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจพิจารณาให้ใช้สารยับยั้งเมลานินช่วงสั้นก่อนทำ เช่น อะเซเลอิกแอซิด 10 ถึง 20 เปอร์เซ็นต์ โคจิกแอซิด อาร์บูติน หรือไฮโดรควิโนนความเข้มข้นต่ำภายใต้การดูแลของแพทย์ หยุดเรตินอยด์ กรดผลไม้ และสครับอย่างน้อย 3 ถึง 5 วันก่อนวันทำ เพื่อลดการระคายเคือง เลือกเทคโนโลยีเลเซอร์ที่เหมาะกับสีผิว เช่น fractional non ablative และทำจุดทดสอบพร้อมการทำความเย็นผิวเพื่อลดการอักเสบ

สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับการฟื้นฟูผิวด้วยเลเซอร์

ทุกสิ่งที่คุณต้องการรู้เกี่ยวกับการฟื้นฟูผิวด้วยเลเซอร์ หลังทำใน 24 ถึง 72 ชั่วโมงแรกให้ดูแลผิวแบบอ่อนโยน ล้างหน้าด้วยน้ำอุณหภูมิห้องและคลีนเซอร์อ่อนโยน ทามอยส์เจอไรเซอร์ที่ซ่อมแซมเกราะผิว เช่น เซราไมด์ คอเลสเตอรอล หรือปิโตรลาทัม หลีกเลี่ยงการแต่งหน้าและการเสียดสีผิวจนกว่าผิวจะฟื้นตัวดีขึ้น งดกิจกรรมที่ให้ความร้อนสูง เช่น ซาวนา ออนเซ็น อบไอน้ำ หรือออกกำลังกายหนักที่ทำให้หน้าแดงจัด

การป้องกันแสงเป็นหัวใจสำคัญ ใช้กันแดด broad spectrum ที่มีค่า SPF 50 ขึ้นไปและค่า PA ระดับสูง ทาซ้ำทุก 2 ถึง 3 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง เสริมด้วยหมวกปีกกว้าง เสื้อแขนยาว และร่ม กันแดดที่มีซิงก์ออกไซด์หรือไททาเนียมไดออกไซด์ และสูตรมีไอรอนออกไซด์อาจช่วยลดผลจากแสงที่มองเห็นได้ซึ่งมีส่วนกระตุ้นรอยดำในบางคน หากมีสะเก็ด ให้ประคบด้วยน้ำเกลืออุ่นหรือน้ำสะอาด แล้วทายาเคลือบผิว หลีกเลี่ยงการแกะเกา และปรึกษาแพทย์หากมีสัญญาณติดเชื้อหรืออักเสบมากผิดปกติ

ป้องกันรอยดำและ PIH หลังเลเซอร์ทำอย่างไร

เมื่อเกราะผิวเริ่มฟื้นตัว จึงค่อยกลับมาใช้สารออกฤทธิ์อย่างค่อยเป็นค่อยไป เริ่มจากไนอะซินาไมด์ 2 ถึง 5 เปอร์เซ็นต์ วิตามินซีเสถียร หรือแอล แอสคอร์บิกแอซิดความเข้มข้นพอเหมาะ จากนั้นจึงพิจารณาอะเซเลอิกแอซิดหรือกรดอ่อนอื่นเพื่อลดรอยดำ หลีกเลี่ยงไฮโดรควิโนนระยะยาวเกิน 8 ถึง 12 สัปดาห์โดยไม่มีการติดตาม การใช้ทราเนซามิกแอซิดชนิดทาอาจเป็นทางเลือกในบางราย ส่วนชนิดรับประทานควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้นเนื่องจากมีข้อควรระวังบางประการ

การนัดติดตามช่วยให้ประเมินการอักเสบ ย้ำมาตรการกันแดด และค่อยปรับพลังงานเลเซอร์หรือระยะห่างครั้งถัดไปให้เหมาะกับปฏิกิริยาของผิว สำหรับผู้ที่มีแนวโน้มรอยดำง่าย อาจเว้นช่วงการทำให้นานขึ้น เลือกพารามิเตอร์พลังงานต่ำลง หรือทำจุดทดสอบซ้ำ เพื่อลดโอกาสเกิด PIH สังเกตอาการเตือน เช่น แดงนานเกิน 7 ถึง 10 วัน เจ็บแสบผิวมากขึ้น หรือมีปื้นน้ำตาลเทาเกิดใหม่ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินและวางแผนการดูแลเพิ่มเติม

สรุปแล้ว การป้องกันรอยดำและ PIH หลังเลเซอร์ในคนไทยต้องอาศัยการเตรียมผิวที่รอบคอบ การเลือกเทคโนโลยีและพารามิเตอร์ที่เหมาะสม การดูแลหลังทำอย่างเคร่งครัด และการกันแดดอย่างมีวินัย แนวทางในปี 2025 เน้นลดการอักเสบ รักษาเกราะผิว และใช้สารยับยั้งเมลานินอย่างปลอดภัยภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ การรอบรู้เรื่องสัญญาณเสี่ยงและการติดตามผลอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดโอกาสเกิดรอยดำ และทำให้ผลลัพธ์ของเลเซอร์คงเส้นคงวายิ่งขึ้น